Home icon Бош саҳифа»Ўзбек адабиёти»Мумтоз адабиёт»Навоийхонлик»Ҳайрат ул-аброр (наср) - Ўн бешинчи мақолат
Facebook
Ҳайрат ул-аброр (наср) - Ўн бешинчи мақолат PDF Босма E-mail
Материал индекси
Ҳайрат ул-аброр (наср)
Иккинчи мақолат
Учинчи мақолат
Тўртинчи мақолат
Бешинчи мақолат
Олтинчи мақолат
Еттинчи мақолат
Саккизинчи мақолат
Тўққизинчи мақолат
Ўнинчи мақолат
Ўн биринчи мақолат
Ўн иккинчи мақолат
Ўн учинчи мақолат
Ўн тўртинчи мақолат
Ўн бешинчи мақолат
Ўн олтинчи мақолат
Ўн еттинчи мақолат
Ўн саккизинчи мақолат
Ўн тўққизинчи мақолат
Йигирманчи мақолат
Ҳамма саҳифа

Ўн бешинчи мақолат
Жаҳл майи ҳақида

Хурсандчилигинг жомга ҳамроҳлик, жаҳл хумори туфайли ишинг доимо мастлик бўлган одам! Сенинг доимий айшинг камайишни билмайди. Сенинг муродинг доимо жаҳолат жоми. Май идиши сенинг ичингга бода лаззатини қуйиши билан ўша лаззат кўнглингга ғавғо солади. Бода жонингга ғурур ҳиссиётини уриб, ўзингдан бошқа ҳар қандай фикрни йўқ қилиб ташлайди. Ўлмак ғами мотами ҳам, паймонанг тўлишининг ғами ҳам қолмайди. Ажал назоратчиси етиб келса, нима қиласан, ундан қутулиш учун не чора топасан?
Муҳтасиб _ назоратчи жафо тошини май хумингга уриб, парча-парча қилиб ташласа, жисмингни бошдан-оёғинггача доғ устига доғ ўртаб, майингни қаро тупроққа тўкиб ташласа, нима қила оласан?
Идишингни ушатгандек, майинг лаълини ер қонидек қилса, буки билимсизлик майини беҳисоб ичасан, бу сенга бир куни эҳтисоб қилинса-чи?
Сенинг мастлигинг неча ою неча йилдан бери давом этяпти, ой билан йил мастлигингдин айил!
Мастнинг бори тутуриқсиз бўлади, кўчанинг болаларига масхара, кулги бўлади. Маст одам кўчанинг бошидан жиннинамо юриб келаркан, болалар ҳар тарафдан уни тошбўрон қиладилар.
У тўйганича ичиб олиб, майхонадан кўчага маст бўлиб чиқар экан, манглайи деворларга урилиб қон бўлиб, бошидаги салласи чувалиб, ҳар ёққа ёйилиб, элга қутурган итга ўхшаб ҳамла қилиб, қайси ёмон ит, қопағон итдек ҳар одамга ташланиб, жисмини мастлик ҳолати, ҳар сари қадам қўйса, ўша томонга яна бир қадам ташласа, селнинг ердаги кўлмак сувини ичиб, шароб хаёл қилиб шимирса, сой тошини кўриб қолиб қизил гулдек ҳидлаб роҳатланса, олам гулу тоши кўзига учраганда эса уларни бир ён отиб юбормоққа мадори ҳам қолмаган бўлса, унинг бесўнақай отган тошларидан болалар гоҳ тарқаб қочишиб, гоҳ унга ўхшаш маст-маст ўйнашиб йиқилишса, йиқилиб, гоҳ туриб, май унинг ҳолини беҳол қилиб, соқолини ифлос қилиб, қусқи соқолини неча бор нопок этиб, ит ялаб-ялаб тозалаб қўяди. Мастлик уйқуси кучайиб кўчада ухлаб қолади-да, бошидаги салласини ҳам, белидаги пулини ҳам тополмай, тўнини яна бир қароқчи олиб кетиб, худди ўликдан кафанни суғуриб олгандай қилишади. Қин қолибди-ю,
қўлидаги пичоғини олиб кетишибди. Ковушнинг ҳам бири қолиб, бирини йўқ қилишибди. Тўн этаги балчиқ бўлиб, олди ҳўл, олди ҳўл-у, аммо унинг олдида кўл.
Уйини топишга ҳар қанча ҳаракат қилса ҳам, узун кўчадан уни ҳар қанча изламасин _ тополмасди. Бутун аъзойи бадани титроққа зўрға чидар, оғзи эса ажаб бемаза таъм берарди. Ҳар қанча қидириб ўз уйини излаб тополмади. Тўнини фақат ўғри ечиб олган бўлмай, қолганини асас _ тунги соқчи олган эди.
Бу бечора мастнинг аҳволи ярасини тузатиш учун ўқ захмини ўзи ёриб очаётган одамнинг ҳолини эслатарди. Боши айланиб гандираклар, ҳуши озиб беҳузурликдан азобланар, қулоғининг ости _ баногўши ҳам яшиниб эгни ичига кириб кетганди.
Ўзининг ҳолатидан хижолатлик устига мастлик беҳоллиги ҳамда махмурлик, яна ичкиликка ташналик қийнарди уни. Хумор дема, уни юз бало дегил. Бу балолар ёғилиб, жонига юз азоб солганди. Кўрки, билиб туриб шу аҳволга тушди бу одам, кўрки, қанча алам соляпти ўз жонига. Кўрки, ўз қонига ҳам кириб, ўз жонига зулм қилмоқда.
Буни ҳам қўяверинг-у, борган сари ўз обрўсидан ажралиб, эътиборсизликда қолиб, ялқов, дайдилик касалига ҳам мубтало бўляпти. Бу маломатларга заррача парвоси йўқ, ўзининг бетаъсир қилмишларидан асло хижолат чекмайди. Шунча қабоҳатлари, бир-биридан хунук, ярамас ишларидан уялиш, ор қилиш кераклигини англамайди.
Қариган кампир қанчалар хунук бўлмасин, унинг кўзига жаннат ҳури бўлиб кўринади. Ўжар бир шоир қаерда нима деса, бунинг олдида, қандай бемаъни бир сўзни вайсаётган бўлса ҳам, бунинг учун сеҳрли бир асар. Итки қозон ошига тил текиздими, юзи қаролик билан ҳар ерда юзи қизил-да!
Эл-улус қатлига жаллод бўлган инсон ўғлини ўлдирса ҳам хурсанд бўлаверади. Кўмир сочишни ҳунар қилиб олган кимса юзининг қора бўлишидан уяладими? Бойқуш обод ерда ҳар қанча наҳсли кўрингани билан вайрона ичида товусдек гўзал кўриниши шубҳасиз.
Май танни вайрон айласа ажабланарли жойи борми? Сел уйни хароб айлаши аён-ку. Сел уйни итқитганидек, май сели ҳар қандай уйни вайрон қилмай иложи йўқ.